Doktorlar için en iyi tıbbi yapay zekâ: Türkiye rehberi ve OpenEvidence alternatifi (2026)

2026’da hekimlerin kullandığı araçların haritası değişti. OpenEvidence Nisan 2026 sonunda Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’tan erişimi kapattı ve gerekçe olarak yapay zekâ sistemlerine ilişkin artan düzenleyici belirsizliği gösterdi ^[19][20]. OpenAI’ın 23 Nisan 2026’da duyurduğu ChatGPT for Clinicians yalnızca ABD’deki doğrulanmış hekim, ileri uygulama hemşiresi, hekim asistanı ve eczacılara açık ^[22]; UpToDate’in Expert AI içeren bireysel paketi de yalnızca ABD ve Kanada’da satılıyor ^[23]. Türkiye’deki bir hekim için sonuç şu: en çok konuşulan araçların bir kısmı ya kapalı ya da erişimi belirsiz.

Kullanım ise çoktan başladı. Türk Tıbbi Onkoloji Derneği kanalları üzerinden yapılan ve 147 onkoloğun yanıtladığı ankette katılımcıların %77,5’i en az bir yapay zekâ aracı kullandığını, en sık da ChatGPT ve GPT tabanlı modelleri tercih ettiğini bildirdi; resmî yapay zekâ eğitimi alanların oranı yalnızca %9,5’ti ^[17]. Mayıs–Haziran 2025’te 387 enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji hekimiyle yapılan ulusal ankette yapay zekâ aracı kullananların oranı %23,0’tü; bunların %77,5’i ChatGPT kullanıyordu ve katılımcıların %68,2’si hatalı bir yapay zekâ kararının sorumluluğunu hekime verdi ^[18].

Ölçek de önemli. Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024’e göre Türkiye’de 107.014 uzman, 54.939 pratisyen ve 59.180 asistan olmak üzere toplam 221.133 hekim çalışıyor ^[16]. Bu hekimlerin çoğu için soru artık yapay zekâyı kullanıp kullanmamak değil; hangi aracın kaynak gösterdiği, Türkçe yanıt verdiği, Türkiye’den erişilebildiği ve KVKK’ya uygun biçimde kullanılabildiği.

OpenEvidence’ın 17 Eylül 2026 tarihli koşulları, hizmetin Avrupa Birliği’nde, Birleşik Krallık’ta, Avrupa Ekonomik Alanı’nda (Norveç, İzlanda, Lihtenştayn) ve ABD ambargosu altındaki ülkelerde sunulmadığını belirtiyor; Türkiye bu listede yok ^[21]. Ancak listede olmamak, kullanılabilir olmak anlamına gelmiyor. Kayıt sırasında ABD’deki hekim kimlik numarası NPI ya da uygulanabilir başka bir mesleki lisans numarası isteniyor; şirket bu bilgiyi doğrulayabiliyor, hesabı reddedebiliyor ve hizmeti herhangi bir kişi ya da bölge için sınırlama hakkını saklı tutuyor. Türkiye’de alınmış bir hekimlik diplomasının veya tescil numarasının kabul edildiğine dair resmî bir açıklama bulunmuyor. Ayrıca 22 Eylül 2026’dan beri OpenEvidence ve Anthropic, OpenEvidence’ın özel bir sürümünü yaklaşık 100 düşük ve orta gelirli ülkede sağlık profesyonellerine ücretsiz sunmaya başladı; OpenEvidence’ın Reuters’a verdiği listede Uganda, Angola, Sudan, Haiti ve Moğolistan yer alıyor ^[29]. Tam ülke listesi yayımlanmadı ve Türkiye’nin kapsamda olup olmadığı teyit edilmiş değil.

Avrupa’daki çekilme bir yasak değil, şirketin kendi kararıydı: The Lancet Regional Health – Europe’ta yayımlanan bir mektup erişimin 27 Nisan 2026’da kapandığını, şirketin AB Yapay Zekâ Yasası dahil düzenleyici belirsizliği gerekçe gösterdiğini aktarıyor ^[19][20]. Türkiye’deki hekimler için pratik sonuç şu: VPN gibi yollar kullanım hakkı doğurmaz; hesabı yalnızca kendi doğru bilgilerinizle açın ve OpenEvidence’ı erişimi güvence altında bir araç gibi planlamayın.

Ulusal çerçeveyi Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi çiziyor. 24 Temmuz 2024’te uygulanmaya başlanan 71 eylemlik 2024–2025 Eylem Planı, yapay zekâ ürünlerinin risk odaklı değerlendirilmesi için bir “YZ Risk Yönetimi Sistemi Belgelendirme Programı” ve bir “Güvenilir Yapay Zekâ Damgası” öngörüyor ^[9][10]. TBMM komisyon raporu ise hekimlerin idari yükünü azaltmak için tıbbi dokümantasyon ve rapor yazımında yapay zekâ araçlarının devreye alınmasını öneriyor ^[13]. Bunlar strateji ve öneri metinleri; hekime doğrudan yükümlülük getiren kurallar şimdilik sağlık mevzuatından ve KVKK’dan geliyor.

KVKK’daki kişisel veri tanımı, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin bilgiyi kapsar (m. 3) ^[1]. Ad, T.C. kimlik numarası, protokol numarası, tarihler ve nadir ayrıntılar çıkarılmış bir vaka tarifi klinik soruyu yanıtlamaya yeter ve kişiyi tanımlamaya elverişli olmadığı ölçüde bu tanımın dışında kalır. Çalıştığınız kurumun bilgi güvenliği politikası daha sıkı kurallar koyuyorsa onlara uyun.

Üç tür birbirini tamamlar. Kurallara dayalı uyarılar reçete anında ilaç güvenliği için, başvuru kaynakları standart sorular için, EvidenceMD gibi bir klinik akıl yürütme yapay zekâsı ise vaka şablona uymadığında işe yarar: birden çok hastalık, çelişen kanıtlar, atipik tablolar. Gerekçesini ve kaynaklarını gösteren bir araç, hekimin karar vermeden önce doğrulamasını mümkün kılar; Sağlık Bakanlığı mevzuatının yapay zekâdan beklediği de karar yerine destek olmasıdır ^[6][7].

“DynaMed mi, UpToDate mi?” sorusunun Türkiye’deki pratik yanıtı çoğu zaman kurumunuzun hangisine abone olduğudur: ikisi de editoryal içerikten yanıt veren İngilizce başvuru kaynaklarıdır ve UpToDate’e kurumsal erişim, örneğin bir üniversite kütüphanesinin aboneliğinde, kurum ağında oluşturulan bir hesapla açılır ^[24][25]. “UpToDate ücretsiz” aramasının dürüst yanıtı da budur: bedelsiz erişim, aboneliği olan bir kurumun hekimi olarak mümkündür.

Pek çok klinisyen araçları birleştirir: hızlı başvuru için bir kaynak, ulusal öneriler için Sağlık Bakanlığı rehberleri ve çelişen kanıtların tartılması gereken vakalar için bir akıl yürütme yapay zekâsı. Ortak ölçüt aynıdır: hekim, karar vermeden önce yanıtın dayanağını doğrulayabilmelidir ^[7].

EvidenceMD bir klinik akıl yürütme yapay zekâsıdır, yalnızca bir kanıt arama motoru değildir. Yanıt vermeden önce 40 milyondan fazla bilimsel makale ve kılavuzu tarar, ardından tüm akıl yürütmesini Deep modelinde 64.000 token’a kadar, her ifade için bir kaynakla gösterir ^[28]. Bir vaka için sıralı bir ayırıcı tanı listesi ve kanıta dayalı bir plan sunar, önerileri kullanıcının ülkesine göre uyarlar. Türkçe dahil 30 dilde yanıt verir; hekimlere, hemşirelere, eczacılara ve araştırmacılara hizmet eder; grand round, journal club ve kongreler için kanıta dayalı klinik sunumlar da hazırlar. Her ülkede, NPI ya da lisans doğrulaması olmadan kullanmaya ücretsiz başlayabilirsiniz. HealthBench Hard’da yayımlanan sonucu %54,6’dır ve bu sonuç şirketin kendi beyanıdır ^[28].

Sınırlar da açıkça söylenmeli. Uygulamanın arayüzü İngilizcedir; Türkçe olan yanıtlardır. Veriler Amerika Birleşik Devletleri’nde (Azure East US 2) barındırılır; kişisel veri girerseniz bu, KVKK m. 9 kapsamında yurt dışına aktarım anlamına gelir, bu yüzden vakaları kimlik bilgisi olmadan anlatın ^[2]. EvidenceMD tıbbi cihaz olarak tescilli değildir ve CE işareti taşımaz; bir araştırma ve karar destek aracıdır, hastaya tanı koymaz ve klinik yargının yerini almaz. Karar, Sağlık Bakanlığı mevzuatının da öngördüğü gibi sizindir ^[6].